Hotline
0938 696 012

Nhạc sĩ Văn Ký: Trong khoảng 'Bài ca chờ đợi' tới 'Bay lên vn'

15:33

Trong hơn 400 tác phẩm ở cả thanh nhạc, khí nhạc, nhạc múa, ca kịch... mỗi tác phẩm ra đời với nhạc sĩ Văn Ký lại có những khởi nguồn rất riêng.

Thế cuộc khiến nghề, tôi may mắn được nói chuyện với nhạc sĩ Văn Ký phổ biến lần. Song ở bất kỳ thời gian nào, chuyện đời, chuyện nghề ở ông luôn tiếp thêm năng lượng cho người đối diện, làm câu chuyện luôn mới. Ở ông toát ra một phong độ an nhiên, tự tại.

Ông bảo: “Cuộc sống đẹp lắm, nước nhà đi lên với rất nhiều yếu tố đáng sung sướng. Tất nhiên, cuộc thế chẳng có gì là hoàn hảo 100%, nhưng so với những năm tháng trước đây, cuộc sống thay đổi quá rộng rãi, non sông trên mọi bình diện chẳng thể nào phủ chiếm được”.

Nhạc sĩ Văn Ký: Từ 'Bài ca hy vọng' tới 'Bay lên Việt Nam'
Trong hơn 400 công trình ở cả thanh nhạc, khí nhạc, nhạc múa, ca kịch... mỗi thành quả thành lập với nhạc sĩ Văn Ký lại có những khởi nguồn rất riêng.

Ký ức không bao giờ quên

Ngược thời điểm, nhạc sĩ Văn Ký cũng như phổ thông nhạc sĩ cùng thời vinh hạnh đồng hành cùng dân tộc từ những ngày đầu cuộc khởi nghĩa cho đến ngày toàn thắng và trong thời kỳ đất nước đổi mới. Và chẳng hề dễ gì người nào cũng có được những tác phẩm để đời và những ký ức khó phai mờ trong trái tim người nghệ sĩ.

Ông Văn Ký kể: "Mùa xuân năm 1958, từng ca từ của bài “Bài ca kì vọng” được bật ra trong tôi một cách thức tự nhiên. Tình hình tổ quốc thời gian đó phổ quát gian khổ. Dù vậy, tôi cũng như phổ biến người cùng thời có một niềm tin mãnh liệt, chắc chắn vào ngay mai tốt đẹp, mai sau sắp có. Thậm chí tôi muốn bay lên cùng với đồng minh chim trở về tương lai mà tôi viết: Về tương lai! Ngày quê hương màu xanh áo mới, tràn ngập niềm tin/ Con đường ta đi xanh thắm mộng đời/Về tương lai! Bạn hữu chim ơi! cùng ta cất cánh… Vài tháng sau tôi mang đến Nhà xuất bản Âm nhạc để in, nhưng bị chối từ. Ban biên tập nói bài hát lạc quan quá, lãng mạn quá, không phù hợp với giai đoạn cách mạng hiện thời.

Tôi đọc lại phiên bản nhạc của bản thân mình, nhưng thấy không thể khác được nên đã mang tới Đài Tiếng nói Việt Nam. Giám đốc Đài lúc ấy là ông È cổ Lâm đã ủy quyền nhạc sĩ Phạm Tuyên - Trưởng ban Âm nhạc bố trí để tôi trực tiếp dàn dựng. chậm tiến độ là quá trình non sông hai miền bị chia cắt, phong trào cách mệnh miền Nam bị bè đảng áp, không hiểu trận đấu tranh kéo dài tới bao giờ… Nhưng chính chân lý “Việt Nam nhất định thắng” và niềm tin gang thép của những người chiến sĩ cộng sản, của chính bản thân khi nghĩ về hiện tình non sông, đã khiến cho “Bài ca chờ đợi” có sức lan tỏa khỏe mạnh, bộc lộ được tầm cao tư tưởng và có sức cũ kĩ vũ to đùng, hướng công chúng vươn tới cái đẹp".

Nhớ lại những kỷ niệm xưa, nhạc sĩ Văn Ký kể nhiều về những kỷ niệm, cảm xúc theo ông suốt cả thế cuộc. Ông cũng không quên nhắc đến những người bạn, những người đồng đội đã nằm lại nơi chiến trận và cả những người bạn vì điều kiện cảnh ngộ nào đó mà phải sống xa non sông nhưng trong lòng họ luôn nặng trĩu một nỗi niềm với quê hương, dân tộc. Có những ký ức cứ hiện về như mới ngày nào.

Nhạc sĩ Văn Ký: Từ 'Bài ca hy vọng' tới 'Bay lên Việt Nam'
Nhạc sĩ Văn Ký: 'Bay lên vn' trong khoảng ý nghĩ đó của bức thư tình.

Ông tâm sự: "Khi sáng tác, tôi đặt bản thân mình vào một địa điểm khác, không đơn thuần là tình cảm chung, tình ái đôi lứa mà là xúc cảm thiên nhiên bật lên, biến nghĩ suy của chính mình hướng tới những điều to đùng, tươi đẹp của dân tộc mà ngay chính tôi cũng không mường tượng được.

"Bài ca hy vọng" ngay khi mới có mặt trên thị trường ko phải người nào cũng thích, ủng hộ. Trong khi chỉ những người đã sống trong ngục tù, trải đời qua những mất mát, đau thương trong chiến tranh mới thấy ăn nhằm. Chính câu chuyện của Bà Trương Mỹ Hoa, nguyên Phó Chủ toạ nước - cựu tù Côn Đảo từng kể rằng trong tù bà vẫn hát "Bài ca chờ đợi" với hầu hết niềm tin tưởng ở mai sau. "Khi nghe tù đọng hát Bài ca hy vọng, bè cánh cai ngục cho đổ vôi bột vào hầm, nhưng mọi thủ đoạn của chúng không bao giờ dập tắt được niềm kì vọng của những người cộng sản. Bài hát làm cho đại chúng thêm kết hợp không rời.

Không chỉ bà Trương Mỹ Hoa, bà Phan Thị Quyên - hiền thê nhân vật Nguyễn Văn Trỗi, hay bà È cổ Thị Châu là những minh chứng chi tiết và sinh động cho sức lan tỏa và trường tồn của "Bài ca hy vọng", mà theo nhạc sĩ Văn Ký thì: "Các chiến sĩ cộng sản có cùng một tư tưởng, một niềm tin như thế, bởi vậy dù trong tù lao tù, gông xiềng, họ vẫn hát Bài ca kì vọng với những lời ca bay bổng. Bởi chỉ có những người có cùng hệ tư tưởng mới cảm nhận rõ những ý nghĩa bóng gió về niềm tin thắng lợi.

Đã hơn 60 thập kỷ, tôi gặp mặt được người nghe khi cùng tận xúc cảm trong tôi được biểu xuất hiện và hòa với tầng cảm xúc của dân chúng. Không dừng lại ở một công trình thanh nhạc phổ biến. Các thế hệ nhạc sĩ, nghệ sĩ còn chuyển soạn "Bài ca kì vọng" cho đa dạng cây nhạc cụ độc tấu như: Guitar, sáo, violoncello, piano, phối khí cho dàn nhạc dân tộc, dàn nhạc giao hưởng và được đưa vào khiến nhạc nền trong phim phim Đừng đốt".

Chờ đợi để "Bay lên vietnam"

Nhạc sĩ Văn Ký là một trường thích hợp hi hữu trong giới nhạc sĩ. Từng bị bệnh nặng, nhưng chính lối sống sống sáng sủa và tập yoga hàng ngày theo phương án của Ấn Độ đã cho ông một sức khỏe tốt hơn mà nếu không nói, ít ai ngờ năm nay ông đã ở tuổi xưa nay hiếm, 91 năm cuộc thế nhưng vẫn mải mê sáng tạo với năng lượng tràn trề. Chính sự chiêm nghiệm cuộc thế đã tạo nên những cảm xúc sáng tạo nhất mực, bởi ngày ấy và hiện nay cách thức xa đa số.

Trong hơn 400 công trình ở cả thanh nhạc, khí nhạc, nhạc múa, ca kịch... mỗi thành quả ra đời với ông lại có những khởi nguồn rất riêng. Và câu chuyện về công trình “Bay lên vn” cũng khiến ông rưng rưng mỗi khi nhắc lại.

Nhạc sĩ Văn Ký tâm can: "Năm 2006, khi vietnam sẵn sàng chính thức gia nhập WTO, không khí thị trấn hội hồ hởi, phấn khởi. Tổng biên tập VietNamNet lúc đó anh Nguyễn Anh Tuấn có ý tưởng tạo ra một trào lưu trong xã hội, truyền ngẫu hứng cho khát vọng vietnam, cho dân tộc vietnam, đất nước vn cất cánh bắt kịp các nước văn minh hiện đại. Anh chọn lựa trong khoảng cho trào lưu này là Bay lên vn để cổ vũ, cổ vũ và âm nhạc nghệ thuật có công dụng cũ rích vũ lớn còn hội hoạ là tượng trưng cho thị giác.

Từ nghĩ suy đó anh Nguyễn Anh Tuấn nghĩ ngay đến tôi và gọi điện thoại thì thầm về ý nghĩ đó này và mời tôi sáng tác bài hát với tựa đề Bay lên vn". 

Bay lên Việt Nam là cả một công đoạn, cả một công đoạn của thế cuộc thông minh của nhạc sĩ Văn Ký.

"Ở một giác độ tư duy nào đó thì "Bay lên vietnam" là phiên bản 2 của "Bài ca hy vọng". Dĩ nhiên, mỗi bài có một hình tượng âm nhạc khác nhau, ngôn ngữ âm nhạc khác biệt, cách thức mô tả cảm xúc cũng không giống nhau, nhưng lối suy nghĩ, ý thức và tình cảm gần hệt nhau. Và Bay lên vietnam là một nhạc điệu hùng tráng, nhưng cũng có những chốc lát lắng đọng, nhẹ nhàng và lãng mạn vút lên, tạo dựng ra bầu trời lớn của tự do và khát vọng hòa bình trên hành tinh.

Một hình ảnh vn năng động, trẻ trung, biết trân quý những trị giá lịch sử, nhưng cũng nhân thức quên đi dĩ vãng của chiến tranh để hướng tới một mai sau tốt đẹp hơn. “vn ngày mới… hát lên gọi mời/ Anh em ta ở khắp nơi, về đây đất lành chim đậu/Ngàn năm sang trang sử mới/ Rồng thiêng tung cánh Thăng long Thủ đô/ Thủ đô hôm nay… vn bay lên… bay lên… bay lên vietnam bay lên...”

Hồn dân tộc biến thành ngôn ngữ của thời đại

Sáng tác của nhạc sĩ Văn Ký có nhạc điệu đẹp, ca từ giàu chất thơ, gợi hình ảnh rõ nét và đậm chất nhân bản thâm thúy. Có nhẽ, những chiêm nghiệm từ cuộc đời đã cho ông có được những cảm xúc mãnh liệt trong sạch tạo và mang đến cho quần chúng những thành quả nghệ thuật đích thực, biến thành những bài ca đi cùng năm 04 tuần trong dòng chảy của âm nhạc vietnam.

Nhạc sĩ Văn Ký: Từ 'Bài ca hy vọng' tới 'Bay lên Việt Nam'
91 tuổi nhạc sĩ Văn Ký vẫn miệt mài sáng tạo với năng lượng tràn đầy.

Ngay trong Bài ca chờ đợi cũng lên đường trong khoảng nguyên liệu âm nhạc dân dã. Chưa nói đến sự phát triển của âm nhạc bình dân trong công trình, chỉ câu hát cuối “Mùa đông và mây mù, sẽ... tan”, với việc dùng luyến âm ở chữ “sẽ” đậm chất dân gian, mà chỉ có trong âm nhạc ngũ cung của Việt Nam đã cho thấy nhạc sĩ Văn Ký phát hành, biến hóa để nhạc điệu ấy mang một sinh mệnh khác - sinh mệnh của một thời đại mới. Bởi với ông, mọi thành quả đều phải bắt nguồn trong khoảng dân tộc, bắt nguồn từ những gì tinh túy trong khoảng ngàn đời xưa phụ vương ông ta xây dựng, hình thành nên.

Dù rằng người dùng trẻ có thể có những nghĩ suy khác. Cuộc sống cũng có những đòi hỏi tạo ra mới, cùng với sự phát triển của đất nước. Tiếng nói âm nhạc cũng cần có những thay đổi, nhưng tinh thần sẽ không thể khác. Bởi một tác phẩm thắng lợi của giai đoạn này cũng sẽ mang tầm tư tưởng của cả một thế hệ, mặc dù hình tượng và ngôn ngữ âm nhạc của mỗi thế hệ cũng có những điểm khác biệt, nhưng về căn bản thì tình cảm loài người và lòng tin tham gia tương lai của đất nước cũng sẽ vẫn là như thế.

Ông quan niệm rằng: “Âm nhạc nói riêng, nghệ thuật nói thông thường phải rất dị, phải có cái riêng, chứ ví như giống như các dân tộc khác trên nhân loại thì cũng không hay lắm. Vì vậy quý khách trẻ nên tìm hiểu kỹ âm nhạc dân gian và phát hành nó theo tư duy và ngôn ngữ mới - ngôn ngữ của bây giờ. Tôi không lo ngại về sự du nhập của âm nhạc ngoại lai. Dĩ nhiên trong sự phát hành đa dạng của nghệ thuật nói chung, âm nhạc nói riêng, chẳng hề gần như sáng tạo, làm mới đều là hay, nhưng cũng có những điều mới mẻ, thông minh rất độc đáo mà những cái đó chỉ có thời gian và dân chúng gạn lọc, chứ cũng không nên cụ thể quá. Hãy để thời gian đủ để ta chiêm nghiệm, dân chúng kiểm nghiệm và những gì còn lại  - đó mới là nghệ thuật thực thụ".

Âm nhạc nghệ thuật xoành xoạch là những mua tòi thông minh, phát hành với những điều mới mẻ. Nhưng đông đảo những cái mới cũng đều phải bắt nguồn trong khoảng cội dễ dân ca, dân nhạc cổ kính của dân tộc. Với nhạc sĩ Văn Ký, âm nhạc cổ điển ngấm vào máu. Song hồn cốt dân tộc đã được ông biến hóa biến thành tiếng nói của thời đại, và ngay trong từng câu hát được ông dùng tiếng nói dân tộc ở một dạng thức rất riêng - rất Văn Ký.      

Trằn Lệ Chiến
Ảnh: Lê Anh Dũng

Nhạc sỹ Văn Ký: Nhiều tiêu cực càng phải hy vọng

Nhạc sỹ Văn Ký: Phổ thông tiêu cực càng phải kì vọng

Phóng viên VietNamNet chạm chán nhạc sĩ của "Bài ca chờ đợi" trong một ngày thu – mùa cách mạng bừng lên ánh sáng mới, mùa của những xao xuyến, rung cảm lay động hồn người.


Đọc thêm: gia dat saigon

Bình luận

ĐĂNG KÝ TƯ VẤN DỰ ÁN
Đăng ký
ĐỐI TÁC CHIẾN LƯỢC
chung cu lux riverview chung cu opal boulevard chung cu lux star chung cu opal city