Hotline
0938 696 012

BS Phạm Nguyên Quý: Khẩu trang y tế và N95 dùng cái nào đủ để phòng Corona? Bạn nào cần đeo khẩu trang?

15:30

Sự lúng túng trước dịch bệnh do chủng virus mới thuộc họ Corona (nCoV) đã thôi thúc phổ thông người mua khẩu trang, dẫn đến "cháy hàng", "sạch kho" ở nhiều nơi trên trái đất . Tình hình này cũng làm giá khẩu trang tăng lên đáng kể do không bằng nhau cung - cầu, một phần do nỗi lo lắng không được trấn an của quần chúng.

Tất nhiên, chúng ta cần bình tĩnh xét soi phổ biến góc cạnh về lợi hại của việc sử dụng khẩu trang để hạn chế tốn tiền có hại và giúp món hàng đang khan hãn hữu này đến được tay người thật sự cần. Bài viết sau có thể giúp độc giả nắm bắt hơn về hiệu quả thực sự của khẩu trang trong phòng bệnh, kèm để ý cần thiết khi dùng những mặt hàng này.

Thị trường Việt Nam hiện đang có rất nhiều loại khẩu trang với kiến tạo khác biệt, bao gồm cả những loại bằng vải "tự nhạo báng" mà bà con hay mang khi đi xe máy. Trong phòng dự phòng lây nhiễm qua con đường hô hấp, có 2 loại khẩu trang chính thống hay được nói đến.

Loại thứ nhất là khẩu trang y tế/khẩu trang ngoại khoa (surgical mask) với 3 lớp mà lớp ngoài thường có màu xanh hoặc quà.

Loại thứ nhị là N95 (N95 respirator). N95 có tức thị lọc được 95% bụi mịn 0.3 micron trong không khí, tức N95 về lý thuyết có thể lọc không khí tốt hơn khẩu trang y tế, nhưng thành quả thực sự trong phòng chống bệnh truyền nhiễm tại tập thể thì chưa rõ và bị tác động bởi nhiều nhân tố.

BS Phạm Nguyên Quý: Khẩu trang y tế và N95 dùng cái nào đủ để phòng Corona? Ai cần đeo khẩu trang? - Ảnh 2.

Hình 1. Khẩu trang y tế và khẩu trang N95.

Hiệu quả của 2 loại khẩu trang

Theo một phân tích phân tích tổng thích hợp vào năm 2017, cả 2 loại khẩu trang nói trên đều hữu dụng trong việc ngăn chận sự lây lan mầm bệnh tuyến phố hô hấp nhưng N95 không nổi bật hơn trong phòng ngừa lây bệnh do virus bao gồm cúm/influenza.

Vì con đường lây nhiễm chủ quản của coronavirus là qua xúc tiếp (tay dính mầm bệnh rồi đưa vào miệng/mũi/mắt) và qua giọt bắn (ho/nhảy mũi bắn mầm bệnh ra bao quanh), phổ biến chuyên gia nói rằng khẩu trang y tế là đủ hiệu quả ở mức tập thể.

N95 không tốt hơn và người dân đừng sốt sắng chạy theo lời giới thiệu rộng rải "lọc không khí tốt" đang được đồn thổi.

BS Phạm Nguyên Quý: Khẩu trang y tế và N95 dùng cái nào đủ để phòng Corona? Ai cần đeo khẩu trang? - Ảnh 3.

Can hệ đến vấn đề này, chúng ta cần để ý thêm vài điểm như sau:

N95 khó khăn dùng: Để đạt hiệu quả "lọc khí tốt", N95 phải được đeo khít kì dị khuôn mặt. Theo trải nghiệm của phổ quát nhân viên y tế, ví như đeo mà thấy thoải mái thoải mái (không thấy hơi ngộp thở) thì thường là… đeo không đúng. Cũng vì nguyên do này, những người sử dụng thường phải làm "fit test" khá phức tạp để xem đeo có đúng chưa.

Bên cạnh, N95 không thích hợp với trẻ thơ vì gương mặt nhỏ, và thường giảm hiệu quả ở người có phổ thông lông mặt (râu quai nón) do không đeo khít. Việc bịt kì dị cũng gây khó thở và người có bệnh phổi, bệnh tim mạch thường không thể đeo lâu.

N95 dễ dùng sai: N95 có giá tiền bận rộn và ít nguồn cung, nên người dùng có xu hướng mang kéo dài, thậm chí xài lại phổ quát lần khẩu trang này. Dĩ nhiên, việc làm này mang nguy cơ lây nhiễm mầm bệnh qua xúc tiếp do chạm tham gia bề mặt bị nhiễm bẩn của khẩu trang.

Đã có tìm hiểu cho thấy trong một ca trực, vấn đề dưỡng chạm nhàng nhàng 25 lần vào mặt, mắt hoặc khẩu trang và không không dễ dàng mường tượng các vi sinh vật gây bệnh trên bề mặt khẩu trang có thể lây nhiễm cho người mang lẫn… người khác khi khẩu trang được xài lại/xài lâu ngày.

Tương tự, dù khẩu trang có được chứng minh là "lọc khí tốt hơn" trong phòng thí nghiệm nhưng khi vận dụng thực tại vẫn có thể không khác gì… "hàng mã" vì dùng sai cách. Yếu tố này cũng đúng đối với khẩu trang y tế phổ biến, và bạn đọc có thể đọc thêm thêm phương pháp đeo khẩu trang đúng như đoạn ghi hình đính kèm.

- Rửa tay trước khi đeo khẩu trang

- Đeo đúng mặt và đúng chiều

- Kéo khẩu trang che kì quái mũi-miệng-cằm

- Ép gọng kim loại để áp sát khẩu trang vào sống mũi

- Thay khẩu trang thường xuyên hoặc khi khẩu trang bị bẩn hoặc ướt

- Chỉ chạm dây đeo tai khi tháo/thay khẩu trang

- Rửa tay sau khi bỏ khẩu trang vào hậu sự rác

Video chỉ dẫn đeo khẩu trang y tế

Dùng khẩu trang CỘNG VỚI rửa tay mới hiệu quả!

Bên cạnh, như trong đoạn ghi hình đính kèm, các chuyên gia luôn khuyến cáo tuân hành các qui định hạn chế giễu lây lan "kinh điển" đã biết như rửa tay tinh khiết và giữ lịch sự khi ho/hắt xì.

Một phân tích khác năm 2010 cho thấy việc đeo khẩu trang CỘNG VỚI rửa tay có thể giảm bệnh cúm (influenza) hữu hiệu, trong khoảng 31%-51%.

Đương nhiên, cần để ý là ví như chỉ đeo mỗi khẩu trang thì không đủ kỹ năng phòng bệnh. Nhân tố này không khó nắm bắt vì đoạn đường truyền nhiễm chủ công của coronavirus là qua tiếp xúc và qua giọt bắn; chúng ta cần liên hiệp đeo khẩu trang VÀ rửa tay đúng cách, đúng thời điểm thì việc phòng ngừa mới hiệu quả.

Khách hàng nào cần mang khẩu trang?

Tất nhiên, có một nghi vấn quan trọng cần giải đáp đầu tiên là "Bạn nào mới cần mang khẩu trang?"

Việc phòng bệnh có quan trọng không, có hiệu quả không, dựa vào gần như tham gia yếu tố nguy cơ; nếu không có nguy cơ thì việc phòng bệnh là có hại về mặt đầu cơ, thậm chí còn gây hại.

Việc này cũng giống như chuyện đội mũ bảo hiểm: khi bạn đang ngồi trong nhà, nguy cơ bị xe đụng là vô cùng thấp thì đội mũ bảo hiểm chỉ khiến bạn thêm khổ, thậm chí còn có thể bị cho là…hâm.

Trước tình hình đồng đội đổ xô mua khẩu trang, Bộ Y tế một số nước đã đưa ra khuyến cáo như sau (Hình 2):

- Những người bị sốt, ho hoặc sổ mũi hoặc bệnh nhân đang phục hồi cần mang khẩu trang vì đây là bí quyết tốt để ngăn phòng ngừa phát tán mầm bệnh cho người khác.

- Người mạnh mẽ không cần mang khẩu trang, trừ khi phải tiếp xúc trực tiếp với người bệnh, nhất là người đang ho/hắt xì mà không mang khẩu trang.

- Trong khi, có thể cân nhắc mang khẩu trang khi đi tham gia chỗ đông người, trong phòng bí ẩn vì bạn không lường trước nguy cơ nhiễm bệnh ở không gian đó.

BS Phạm Nguyên Quý: Khẩu trang y tế và N95 dùng cái nào đủ để phòng Corona? Ai cần đeo khẩu trang? - Ảnh 5.

Hình 2. Khuyến cáo về dùng khẩu trang dành cho người dân ở Singapore

Như vậy, đeo khẩu trang không chỉ đơn thuần là "thấy người ta khiến bản thân mình cũng khiến", mà cần cân nhắc xem mình có thuộc hàng ngũ có nguy cơ cần phải đeo không. Đeo khẩu trang như thế nào cho đúng cũng rất cần thiết và cần liên minh rửa tay sạch sẽ để việc đầu cơ vào phòng bệnh có hiệu quả cao nhất.

Tài liệu tìm hiểu

Offeddu V, Yung CF, Low MSF, et al. Effectiveness of Masks and Respirators Against Respiratory Infections in Healthcare Workers: A Systematic Review and Meta-Analysis. Clin Infect Dis. 2017 Nov 13;65(11):1934-1942.

Aiello AE, Murray GF, Perez V, et al. Mask use, hand hygiene, and seasonal influenza-like illness among young adults: a randomized intervention trial. J Infect Dis. 2010 Feb 15;201(4):491-8.

How to perform a particulate respirator seal check. Geneva: World Health Organization; 2008. http://www.who.int/csr/resources/publications/respiratorsealcheck/en/

https://www.techarp.com/science/face-masks-air-pollution/ (Hình 1)

Website Bộ Y Tế Singapore: http://www.moh.gov.sg/ (Hình 2)

Đoạn ghi hình chỉ dẫn đeo khẩu trang y tế: https://www.youtube.com/watch?v=OABvzu9e-hw

Theo TBS Phạm Nguyên Quý - Khoa Nội khoa ung thư, Bệnh viện Đại học Kyoto, Nhật Bạn dạng

Trí thức trẻ


Xem tại: dat xanh

Bình luận

ĐĂNG KÝ TƯ VẤN DỰ ÁN
Đăng ký
ĐỐI TÁC CHIẾN LƯỢC
chung cu lux riverview chung cu opal boulevard chung cu lux star chung cu opal city